TẠ TỴ - TRIỂN LÃM 1950 -1956 (CÓ THỦ BÚT TÁC GIẢ)

Năm 1956, Tạ Tỵ triển lãm cá nhân lần thứ hai với 57 hoạ phẩm lập thể, tại Phòng Thông Tin Đô Thành Sài Gòn, nhưng là lần đầu tiên ở miền Nam, được đánh giá là thành công cả về nghệ thuật cũng như tài chánh.  Lần này, Tạ Tỵ đặt tên cho triển lãm là Dâng. “Hội họa cũng đòi trả về mình quyền sáng tạo, và vị chúa tể của màu sắc là thiên nhiên gần mất hết uy quyền qua sự tìm tòi và cố gắng của người nghệ sĩ đi sâu vào sự vật để tìm hiểu cái vĩnh viễn của một đường cong, của một ánh mắt mà ở đấy, cái thực của cảm mới phát triển và tồn tại” (Tạ Tỵ - trích catalogue của Triển lãm). 

Thành công của triển lãm lần này trước hết giới thiệu cho công chúng miền Nam tranh lập thể. Hóa ra ở Sài Gòn, cũng như ở Hà Nội 5 năm trước đây, người xem đến chật kín. Và, riêng với Tạ Tỵ, ông đã đẩy tranh lập thể của mình lên đến đỉnh cao với những họa phẩm như Chiếc khăn quàng, No gió, Nhạc chờ, Trăng khua, Lưới biển… Đồng thời, ông cũng nhận thấy những gò bó của hình thể, dù lập thể đã rất tự do để bắt đầu chuyển qua giai đoạn Trừu tượng với sự tự do tuyệt đối của nghệ thuật phi hình thể.

Trong tập sách mỏng giới thiệu cuộc triển lãm (ngày 8/8/1956), Tạ Tỵ viết: “Mời bạn hãy vào – Cửa vườn tôi đã mở sau 5 năm trời khép kín – vườn của tôi sau khoảng thời gian giam cầm trong suy nghĩ, trong dằn vặt, trong giận hờn để tìm những cánh màu của tâm tư chắp nối lại và thêu dệt bằng tin tưởng, tạo thành một thế giới của hình thể, của sắc màu, qua bức tường vách ngăn của lý trí và rung động…"

Trong catalogue giới thiệu triển lãm, Tạ Tỵ tuyên ngôn: “Hội họa không phải là chép, nhặt, chắp, nối. Nó là xây dựng và tạo tác. Xây dựng bằng máu và nước mắt. Tạo tác bằng hồn và ánh sáng”. Trong hai tuần lễ, phòng tranh lúc nào cũng đông nghẹt người xem. Người hiểu và yêu tranh lập thể Tạ Tỵ một phần, nhưng phần đông hẳn vì tò mò về tranh mô-đéc.